binnenbier (uitspraak tussen-n is duidelijk m)

409x gezocht

binnenbeer: mannelijk varken, waarvan een- of beide testikels niet zijn ingedaald.

piel - pile - pielke

456x gezocht

pijl. (Er is een miniem verschil in uitspraak tussen Piel en piel.)

aopen-ot

200x gezocht

1

vanzelfsprekend, duidelijk.

Det is t werk van die kwaojnge, des aopen-ot!

2

openhartig, eerlijk.

Wrum zes-se nit aopen-ot, wat dich doewt?

duje

195x gezocht

duiden, duidelijk maken.

Petran steet mich aan nger de taffel; heej duujde detten dao lever nimmer ouver woej praote.

klaorot

64x gezocht

helder, duidelijk, eerlijk.

Vertel noow mar s klaorot wasse mns!

tmp - tmp - tumpke

1682x gezocht

1

hoek van een straat, huis, stuk grond enz.

Op dn tmp annen Britsewaeg dao wcht din Tun altid op Dineke wiesdet t van t zinge kmt; dan knne ze samen op hos aan gaon.

2

hoek of punt van een schort, zakdoek, handdoek e.d.

Toena vegden m zien muulken af met dn tmp van ziene schollek.

3

een klein of spits toelopend stukje grond.

4

duidelijk zichtbare afdruk van kapstok of kleerhanger in de rug van kleding, omdat deze niet netjes was opgehangen.

lap-oer (Uitspraak: p klinkt als b)

746x gezocht

1

kind, puber.

Irs groete mingesen en dan lap-oere.

2

flapoor, grote oren bij mens en dier.

met-ien (uitspraak t klinkt als d)

708x gezocht

met elkaar.

Die kingder knne good met-ien aoverwaeg.

schpke - schpkes

2315x gezocht

1

dennenappel.

Schpkes waorte vrujer met zek vl gerapt um t fernus enne sopkaetel mej aan te staoke; ze zien druug en borre wie de hel.

2

klein drinkglas op voet.

Schud os nag mar n schpke beer n, Soffie.

3

verkleinwoord van schop: half-open stalletje of schuurtje.

Joezep? Din bouwt zich alwer n schpke drbeej, din kumt altid plats tekort.

4

verkleinwoord van schaop: schaapje, lammetje, zie: liemke.

5

n.b. De -klank bij nr. 1 en nr. 4 is hetzelfde, en verschilt een beetje van nr. 2 en 3, die ook allebei dezelfde -klank hebben. Dit minieme verschil is in de uitspraak te horen, maar is niet nader te omschrijven.

sprk - sprkske

316x gezocht

uitspraak, spreuk.

Wat n schoen sprk van Guido Gezelle: Denkt, aleer gij doende zijt en doende, denkt dan nog. In t Zaerums zuj det zien: Denk nao irdesse wet dus, en bisse dnde blief dan nag stiks denkend.

baggert, bagkert

251x gezocht

een laag veen, tussen zand en moer.

Berchum, dn

449x gezocht

buurtschap tussen Horsterweg en Ulfterhoek met huisnummeraanduiding G.

Berge, dn

1398x gezocht

Op den Bergen; buurtschap rondom Bergerhaof, tussen Helenaveenseweg en de Geld, met huisnummeraanduiding D. Op dn Berge was vooraan rechts ook het bosgebied met de Pasberg, waar op tweede paasdag traditiegetrouw de kinderen gingen spelen.

bik-ars

1547x gezocht

blikaars: pijnlijke ontvelling tussen de benen en/of in de bilnaad. Dit ontstaat als gevolg van stof, zand, transpiratie en langdurige wrijving.

As me dn bik-ars hej? Och jng; dan leep me nimmer gaer, f met de bien wid en lawsum.

bkseklamp

1339x gezocht

klem om te zorgen dat de broekspijpen niet tussen de ketting van de fiets komen. Men had destijds nog geen kettingkast of jasbeschermers op het rijwiel.

braw - brauwe

1174x gezocht

1

rand van wei of akker.

Inne zaomer stngen de brauwe knatsvl met deestelen en schietmeld.

2

strook grond tussen karspoor en hoefslag, waar ongehinderd gras kon groeien.

breischei

1457x gezocht

breischede van hout. Deze werd vroeger veel gebruikt door schaapherders om de breinaald in te steken. De breischede werd tussen de broekband of riem gestoken. Brei-en was een nuttig tijdverdrijf in hun eenzame bestaan.

De schieper snaej zelf de brei-schei oet berkewortel of oet t hout van ne wachelestrok en dukstids waoren die breischeie an dn botekngt ok nag schoen otgestaoke.

Derperstrtje, t

3128x gezocht

Dorperstraatje, nadien Dorperweiden genaamd. Dit was de verbinding tussen de tegen-woordige Donckstraat en de Steinhagenstraat. In de vijftiger jaren is deze onverharde weg, met maar een paar aanliggende huizen, veranderd in een beklinkerde straat met aan weerszijden de bekende twee-onder-een-kap bebouwing.

drnk

7836x gezocht

waterpoel. Waterpoelen bevinden zich in weien, maar vroeger ook tussen de woningen en midden in het dorp. Hieruit werd drink- en waswater gehaald, het vee werd er gedrenkt en er was bluswater in geval van brand.

feechterdag

1275x gezocht

Dit zijn de vrije dagen van knecht en meid tussen het einde van de ene dienstbetrekking en de aanvang van de volgende. Het waren de dagen van donderdag na Pasen tot de daarop volgende zondag: Beloken Pasen.

flirse

1746x gezocht

1

speeksel met kracht tussen de tanden door naar buiten persen.

Frnske din flirst t wiedst van os allemaol.

2

spatten met water of modder.

3

het poepen van vogels, zie: flarse.

Frankrik

184x gezocht

Frankrijk, buurtschap in Sevenum waar nu de Frankrijkweg is, tussen de Steeg en de Snelkensstraat. Voorheen had men daar huisnummering D.

Gaelstart, de

1025x gezocht

gebied tussen Romerweg en Maasbreeseweg, links van de Laarweg.

Gats, de

1466x gezocht

In Sevenum was de Gats tot in de vijftiger jaren een onverhard pad tussen de Peper-straat en de kom van het dorp, de huidige Mgr. Evertsstraat.

De gats waas vrujer n gezocht vri-jjerspedje: smal, duster en met hoege struk an beiskangte. Ok lepen alle kiengder oet de Haes enne Paeperstraot dor de gats n de schoel.

gebnke

1099x gezocht

ruimtes tussen de staanders en gebinten van schuur of schop.

Aoze karschop haet veer gebnke.

Geld, de

3823x gezocht

buurtschap rechts aan het eind van de Steeg, tussen Kleefsedijk en Den Bergen, voorheen huisnummering D.

gesched

73x gezocht

scheiding of grenslijn tussen twee percelen of gemeenten.

Daezen boem stiet persis op t gescheid tussen t oow en t aos. Oh jao, en wie zaet det?

gescheidsgraaf

590x gezocht

sloot als grens tussen twee percelen of gemeenten.

gescheidssten

400x gezocht

grenssteen tussen twee percelen of gemeenten. Vroeger vaak door de eigenaren samen geplaatst, later meestal door de gemeente of het kadaster.

gescheidsvaor

1047x gezocht

diepe voor, als grens tussen twee percelen.

gescheidswag

721x gezocht

weg als scheiding tussen percelen of gemeenten.

gezwier

1409x gezocht

evenwicht tussen het voorste en achterste deel van een geladen kar.

Din de kar mt laje, mt op t gezwier lette.

Goenje, t

1733x gezocht

veldnaam van het gebied tussen Broek en Maasbree, met een woning behorend tot wijk B.

Grutteveld, Grtteveld, t

469x gezocht

Het Grote Veld. Het grootste landbouwgebied in Sevenum, tussen Hees en Steeg en Kronenberg.

Hazenhaorst

376x gezocht

veldnaam tussen Broek en Vorst, genoemd naar een voormalige boerderij. Enkele woningen behoorden tot wijk B.

Hoegbrook, t

353x gezocht

Hoogbroek, gebied tussen Molenveld, Bengd en Hees, huisnummering E.

huuwage

772x gezocht

1

wagen om hooi te vervoeren.

2

hooiwagen: een spinachtig diertje (orde Opiliones) met een klein lijf tussen acht zeer lange poten.

Huuwages zut me duk anne znkangt teggen de mor, woe de voge wet deper zien.

kngtbroed

3479x gezocht

repen roggebrood, die aan de zijkanten van de oven of tussen de hele roggebroden meegebakken werden. Men vond dat een lekkernij.

Dn duksten tid ms-te t kngtbroed irs n bietje zaft zoebele, irdeste dr wet vanaaf kns bite.

karklinge

265x gezocht

trekkettingen, bevestigd tussen paard en kar, vierwielige wagen of eghaam.

Koekersenbrook

1184x gezocht

broek; een laag gelegen stuk grond, eigendom van boerderij De Koekerse. Dit Koekersenbrook lag in de hoek tussen de Klassenweg, Krouwelstraat en De Koekerse.

koppelizer, kopstang

1189x gezocht

verbinding, bestaande uit een ijzeren stang, tussen de bitten van twee ingespannen paarden.

kruusboem

4097x gezocht

kruisboom; kastanjeboom in t Groote Veld (Grutteveld) tussen de Hees en de Steeg en de Kronenberg. Hij beschermt met zijn overweldigende kroon een veldkruis, dat onder aan zijn stam uitziet over het veld. In 1967 bleek het noodzakelijk dat de enorm grote, en bij de Sevenumse mensen zeer geliefde kastanjeboom vervangen werd. Dit gebeurde toen enkele jaren later. Het opschrift bij dit veldkruis is door de jaren heen hetzelfde gebleven: O zondaar, gaat gij zo voorbij, en slaat gij geen oog op Mij, die voor u uit liefde groot, gestorven is den bitteren dood.

Laor, t

507x gezocht

gebied tussen de Vinkepas en de Maasbreeseweg, oorspronkelijk met huisnummeraan-duiding B.

Oeze, dn

661x gezocht

gebied tussen Krouwelstraat, Venloseweg en Klassenweg, met de Molenbeek als grens.

pestoersbtteram

446x gezocht

dubbele boterham; bestaande uit twee sneden wittebrood, beiden met beleg, en tussen die twee belegde sneden n snee beboterd roggebrood.

rebat

400x gezocht

verhoogde strook grond tussen twee weilanden, begroeid met struikgewas.

Riening, de

612x gezocht

Reindonck; het gebied tussen Sevenum, Kronenberg en Horst, met huisnummer-aanduiding F.

ris

2475x gezocht

1

garde, zie: kloprieske.

2

rijshout, zie: errete-ris.

3

dunne twijgen van rijshout, die tussen het paard en het tuig werden gestoken, zodat het dier minder last had van vliegen en dazen. Ook dienden ze om tijdens het melken de vliegen bij de koe te verjagen, anders bestond er grote kans dat het dier sloeg of de emmer omschopte.

Ruumer, de

362x gezocht

omgeving Romerweg, gebied tussen Sevenum en Boekend, met huisnummeraandui-ding B.

scholhrsje, t

1262x gezocht

benaming van een stuk grond tussen Tongerlo en de Heesbeemden, waar vroeger mogelijk een schuilhut of plaggenhut heeft gestaan.

spn

1437x gezocht

1

span: oude lengtemaat van 2 dm.

Det plenkske det is nag gin twie spn, jng; det zeen ik op t oeg.

2

afstand tussen de zover mogelijk gespreide toppen van duim en pink; deze afstand werd vaak gebruikt bij het knikkeren.

3

n stelletje, n paar.

4

n span paarden: twee, vier, vijf of meer paarden.

As me die van Aarde zut met r spn Belze; dao kriegt me nag reechtig gawzenhod van. Z schoen wie zich det aanzut en aanhuurt met die schellekrns.

spl

2044x gezocht

1

spel, speelkaarten.

Dr likt n spl kaart inne taffeltrek, kik mar efkes.

2

werk, gedoe.

Wat is mich det toch n spl, as Hieroeme kmt.

3

het spel van aantrekkingskracht tussen jongens en meisjes voor een vrijage.

spinning

4660x gezocht

bijeenkomst van jonge meisjes, meestal ergens aan huis bij n van hen, waar de ouders die avond niet thuis waren. De meesten brachten hun spinnewiel mee, om samen een avond gezellig te spinnen en bij te praten. Deze spinningen waren zeer belangrijk voor de onderlinge contacten tussen jonge mensen van het platteland en de daaruit voortvloeiende vriendschappen, verkeringen en verbintenissen.

Wet later oppen aovend kwaomen dr jnges, die hiel toevallig ok van die spinning gehuurd hejje. Dan waort dr geprat, gelache, nen appel gegaete en ok nag mej gedanst oppe mezik van de mngdmonika of nen trekmonika.

spint

1572x gezocht

1

in was gedrenkt lont voor in een kaars.

2

jonge, zachte houtlaag tussen de kern en de bast van een boom.

Staeghook, de

561x gezocht

driehoek tussen Vrste en chterste Staeg, richting dn Berge, huisnummering C.

Start, de

2671x gezocht

veldnaam en weg tussen Hees en Steeg, ter hoogte van de Staarterstraat. Hier lagen eigendommen van de kerk. Huisnummering C.

stoppelwortele

1008x gezocht

1

wortelen die in het voorjaar werden gezaaid tussen de opgroeiende winterrogge. Na het maaien kregen de wortelen de kans om te groeien.

2

In oktober/november werden ze met de hand geplukt, als veevoer.

straekel

2713x gezocht

1

persoon, bij wie de ondeugd en humor uit de ogen straalt.

Snnemans-Karel: jaeger, struuper en straekel ... zoe stiet t in Spinninghe I.

2

wetsteen met een grove en een fijne zijde.

3

langwerpig stuk hard eikenhout, of traptrede, als wetsteen gebruikt bij het tussen-tijds aanscherpen van mes, zeis en zicht.

4

strijker: stuk hout om de kop van een inhoudsmaat van o.a. granen gelijkmatig af te strijken.

stroepppe

651x gezocht

bundeltjes stro, op een bepaalde ma-nier gedraaid en door de dakdekker als zodanig gebruikt als dichting in de ruimte tussen de dakpannen en de onderliggende latten.

til

453x gezocht

1

klein stuk grond (7 bij 7 meter).

2

afstand tussen de regelmatig afgeladen hoopjes mest op de akker.

verkesgnk

520x gezocht

gangpad vr of tussen de varkenshokken.

Vrst, de

145x gezocht

oude buurtschap tussen Maasbreeseweg en Broek, huisnummering B

vribbele

347x gezocht

1

iets tussen duim en wijsvinger op en neer wrijven tot een rolletje (sigarenmaker).

2

twee draadeinden ineen draaien zonder knoop te maken (kleermaker).

zi-jwetjes

1382x gezocht

zeefwatten. Na jarenlang gebruik van de zi-jdook werd deze vervangen door een wattenschijf, die tussen twee zeefjes werd geklemd; hierdoor werd de melk gezeefd.

zos

3330x gezocht

1

vlot, spontaan meisje.

Det dnk, det is n schoen: det is en det blieft n zos!

2

plankje of karton met inkepingen, dat aan een touw snel wordt rondgedraaid en dan een snorrend geluid maakt. Meestal als jongensspel, als meisjesspel zie 3)

3

grote ronde kledingknoop met twee gaatjes, die midden aan een rondlopende draad garen hangt. De draad wordt met beide handen tussen duim en wijsvinger rondge-draaid, zodat er spanning op de knoop komt.

Tussen bei de hangd din draod hiel hortig rngddrejje en dan van beiskngte, ziejot, zuutjes trekke. Dan hes-se en dan huurs-se n zos.

zulderske

1811x gezocht

1

zolderkamertje; kamertje op zolder, dat niet als slaapkamer gebruikt werd, maar als bergruimte.

2

ruimte tussen de slaapkamers en de nok van het dak op zolder.


Ontvang iedere week een overzicht met de populairste Sevenumse woorden.